90% các hãng xe Trung Quốc đang thua lỗ - Cảnh báo từ bệnh dư thừa công suất và cuộc đua R&D trong vô vọng

Dành cho các bạn quan tâm

Thị trường ô tô điện hóa và xe thông minh tại Trung Quốc từ lâu được xem là "phòng thí nghiệm" khốc liệt nhất của công nghiệp ô tô toàn cầu. Tuy nhiên, đằng sau vẻ hào nhoáng của những đợt ra mắt dồn dập và các thông số công nghệ gây sốc, bức tranh tài chính toàn ngành lại đang phát ra những tín hiệu báo động đỏ.

Bị nghi ngờ vì phân loại sản phẩm, chủ tịch Chery đăng đàn phát tuyên ngôn về định vị thương hiệu

Trong một cuộc phỏng vấn gần đây với báo chí quốc tế, ông Zhang Guibing - Chủ tịch Chery International, đã đưa ra phát biểu gây sửng sốt: "Nhìn vào các báo cáo tài chính công khai, tôi nghĩ phần lớn các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc, có thể lên đến khoảng 90%, đang thua lỗ. Quá nhiều công ty chắc chắn sau này sẽ phá sản và biến mất."

Phát biểu này không chỉ bóc tách sự thật về "cuộc chiến sinh tồn" nội địa mà còn phản ánh thực trạng dư thừa công suất nghiêm trọng của nền công nghiệp ô tô đại lục, tạo ra góc nhìn so sánh rõ nét với chiến lược bền vững của các tập đoàn ô tô truyền thống từ Nhật Bản, Châu Âu và Mỹ.

Vì sao Chủ tịch Chery International đưa ra tuyên bố "gây sốc"?

Không phải ngẫu nhiên mà đại diện cấp cao của Chery – thương hiệu thuộc nhóm hiếm hoi đang kinh doanh có lãi tại Trung Quốc (nửa đầu năm 2026 đạt lợi nhuận ròng 9,02 tỷ nhân dân tệ) – lại đưa ra nhận định u tối như vậy. Tuyên bố của ông Zhang Guibing xuất phát từ hai áp lực cốt lõi đang đè nặng lên mọi hãng xe:

• "Bẫy chi phí" Nghiên cứu & Phát triển (R&D) trong kỷ nguyên phần mềm: Trước đây, chi phí R&D ô tô chủ yếu tập trung vào mảng cơ khí (khung gầm, động cơ, hộp số) với chu kỳ bão hòa kéo dài từ 5 đến 7 năm. Tuy nhiên, ô tô hiện đại đã trở thành những "thiết bị công nghệ di động" hội tụ trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống lái tự động (ADAS), pin thế hệ mới và khoang lái thông minh. Mức đầu tư R&D vì thế bị đẩy lên gấp nhiều lần. Đơn cử như Chery, ngân sách R&D trong nửa đầu năm 2026 đã tăng tới 28,3%, chạm mốc 6,67 tỷ nhân dân tệ. Đáng lo ngại hơn, sự bão hòa công nghệ vẫn chưa xuất hiện.

Ông Zhang thẳng thắn thừa nhận: "Đến ngay cả bản thân tôi lúc này cũng không thể biết được chiếc xe của ngày mai trông sẽ như thế nào". Việc buộc phải đổ tiền liên tục vào R&D trong khi sản phẩm rất nhanh bị hủ hoá khiến 90% doanh nghiệp chưa kịp thu hồi vốn đã rơi vào thâm hụt tài chính.

• Chiến lược "lấy xuất khẩu gánh nội địa" của số ít hãng xe sống sót: Lời cảnh báo của lãnh đạo Chery còn dựa trên thực tế phân hóa thu nhập. Các thương hiệu không có thị trường xuất khẩu hầu như không thể sống sót nếu chỉ dựa vào thị trường nội địa đang bị xâu xé bởi cuộc chiến giá rẻ. Bản thân Chery duy trì được lợi nhuận là nhờ 69,1% doanh thu đến từ các thị trường quốc tế – nơi có biên lợi nhuận gộp cao hơn hẳn mức "đáy" ở thị trường trong nước.

Thực trạng ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc: Bệnh dư thừa công suất và bóng ma giải thể

Chủ tịch Chery xin lỗi sau sự cố Omoda 5 tại Malaysia: Bài học chất lượng cho ô tô Trung Quốc khi vươn ra thị trường thế giới

Tuyên bố của Chủ tịch Chery hoàn toàn trùng khớp với các dữ liệu nghiên cứu độc lập từ các tổ chức phân tích tài chính toàn cầu. Theo báo cáo "Triển vọng Ô tô Toàn cầu" của công ty tư vấn AlixPartners, trong số 30 nhà sản xuất chuyên về xe năng lượng mới (NEV - bao gồm BEV, PHEV, EREV) tại Trung Quốc, chỉ có đúng 3 doanh nghiệp đạt lợi nhuận. AlixPartners dự báo đến năm 2030, cũng chỉ có tối đa 7/30 nhà sản xuất đạt điểm hòa vốn, số còn lại buộc phải giải thể hoặc bán mình.

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng suy thoái tài chính này là cuộc khủng hoảng dư thừa công suất. Tổng công suất lắp ráp của các nhà máy ô tô tại Trung Quốc ước tính lên tới 55 triệu xe/năm, nhưng nhu cầu tiêu thụ và xuất khẩu thực tế chỉ đạt khoảng 35 triệu xe. Việc hàng loạt nhà máy hoạt động dưới công suất thiết kế đã bào mòn lợi nhuận gộp toàn ngành xuống mức báo động 3,2%.

Tương quan lực lượng: Xe Trung Quốc vs. Các tập đoàn ô tô truyền thống

Bức tranh u ám của ngành ô tô Trung Quốc đang tạo ra sự đối lập rõ rệt với phương thức vận hành của các tập đoàn ô tô lâu đời từ Nhật Bản (Toyota, Honda), Châu Âu (Volkswagen Group, BMW) hay Mỹ (GM, Ford).

Bài học từ sự cẩn trọng của các "ông lớn" truyền thống

Trong bối cảnh truyền thông thường ca ngợi tốc độ phát triển thần tốc của xe điện Trung Quốc, thực tế tài chính cho thấy các hãng xe truyền thống có lý do để cẩn trọng. Việc Toyota hay Volkswagen không ngay lập tức lao vào cuộc đua "đốt tiền" cho mọi công nghệ mới là chiến lược bảo vệ dòng tiền. Các hãng xe lâu đời tập trung tối ưu hóa chi phí sản xuất, đa dạng hóa các giải pháp truyền động (Hybrid, Xe điện, Động cơ tiết kiệm nhiên liệu) và duy trì biên lợi nhuận lành mạnh.

Dư thừa công suất lắp ráp ô tô tại Trung Quốc: Tình trạng khó khắc phục

Tuyên bố của Chủ tịch Chery International không chỉ là lời tự cảnh báo nội bộ mà còn là một gáo nước lạnh thức tỉnh người tiêu dùng toàn cầu. Cuộc đào thải tàn khốc của ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc đã bắt đầu. Trong 3-5 năm tới, thị trường sẽ chứng kiến sự sụp đổ hoặc hợp nhất của hàng loạt thương hiệu xe điện mới nổi.

Đối với người tiêu dùng cũng như các nhà phân phối quốc tế, yếu tố quyết định khi lựa chọn một thương hiệu ô tô Trung Quốc lúc này không còn là xe có bao nhiêu màn hình hay tính năng thông minh, mà là liệu thương hiệu đó có đủ năng lực tài chính để tồn tại trong 5 đến 10 năm tới hay không.

Đồng Cư
Tổng hợp