Mercedes-Benz đột nhiên dính "án treo" vì nhận nguồn vốn từ "đối thủ nước ngoài" của Mỹ

Dành cho các bạn quan tâm

Nỗ lực thắt chặt kiểm soát của Washington đối với dòng vốn và công nghệ Trung Quốc trong ngành ô tô đang tạo ra những tác động dây chuyền ngoài dự kiến. Đứng trước dự luật mới của Quốc hội Mỹ, các hãng xe phương Tây như Mercedes-Benz đột ngột rơi vào thế khó do cấu trúc sở hữu có dòng vốn từ quốc gia Đông Á, tương tự như kịch bản bế tắc mà các nhà sản xuất ô tô thuần Trung Quốc đang phải đối mặt khi tìm đường tiếp cận thị trường này.

Dự luật Hiện đại hóa Phương tiện Giao thông Cơ giới đang được Quốc hội Mỹ xem xét có các điều khoản nhắm vào những hãng xe có mối liên hệ sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp với chính phủ bị Washington coi là "đối thủ nước ngoài". Đáng chú ý, rào cản này không dựa trên địa điểm lắp ráp hay tỉ lệ nội địa hóa, mà trực tiếp truy xuất nguồn gốc dòng vốn của các cổ đông lớn.

Xét theo tiêu chí này, hãng xe Đức Mercedes-Benz vô tình trở thành mục tiêu bị ảnh hưởng lớn:

• Tập đoàn ô tô nhà nước Trung Quốc (BAIC) hiện nắm giữ gần 10% cổ phần của Mercedes-Benz.
• Ông Li Shufu (Lý Thư Phúc), Chủ tịch tập đoàn tư nhân Geely (Trung Quốc), cũng sở hữu gần 10% cổ phần. 

Tổng cộng, hai thực thể đến từ Trung Quốc đang kiểm soát khoảng 19,7% cổ phần của hãng xe Đức.

Mặc dù dự luật có cơ chế miễn trừ cho các nhà sản xuất có thâm niên hoạt động lâu năm tại Mỹ – nơi Mercedes-Benz vận hành các nhà máy lớn ở Alabama, Nam Carolina, sử dụng hơn 10.000 lao động và vừa cán mốc xuất xưởng chiếc xe thứ 5 triệu – nhưng điều khoản loại trừ lại hủy bỏ sự bảo vệ này nếu doanh nghiệp có yếu tố sở hữu liên quan đến chính phủ nước ngoài đối địch. Sự hiện diện của cổ đông nhà nước BAIC chính là mắt xích khiến Mercedes-Benz có nguy cơ bị áp chế tài.

Bản chất của dự luật trên phản ánh chính sách bảo hộ ngày càng gia tăng của Washington nhằm dựng lên các rào cản kỹ thuật và pháp lý tuyệt đối để ngăn chặn làn sóng ô tô Trung Quốc. Thực tế, các thương hiệu thuần Trung Quốc từ lâu đã nếm trải sự khốc liệt của chiến lược rào dậu này:

• Sức ép từ thuế quan và rào cản an ninh mạng: Các tập đoàn lớn như BYD, Geely hay Chery dù sở hữu dải sản phẩm xe điện (EV) cạnh tranh cao về giá và công nghệ, vẫn không thể triển khai kế hoạch thâm nhập thị trường Mỹ do mức thuế nhập khẩu tăng vọt và các cuộc điều tra liên quan đến rủi ro an ninh dữ liệu từ xe kết nối (connected vehicles).
• Đóng băng kế hoạch dịch chuyển sản xuất: Ngay cả khi các hãng xe Trung Quốc tìm cách lách luật bằng việc lên kế hoạch xây dựng nhà máy tại Mexico để tận dụng Hiệp định USMCA nhằm hưởng thuế suất 0% khi xuất khẩu sang Mỹ, Washington đã lập tức gây sức ép lên chính phủ Mexico để rút bỏ các ưu đãi đầu tư, đồng thời đe dọa áp thuế bổ sung dựa trên nguồn gốc sở hữu của dòng vốn đầu tư (liên quan đến Trung Quốc).

Mercedes-Benz C-Class mới chuyển sang thuần điện: Thương hiệu hạng sang hay sự ưu ái vì thị trường Trung Quốc?

Sự việc của Mercedes-Benz cho thấy chính sách này đang được đẩy đi xa hơn: Không chỉ chặn các thương hiệu Trung Quốc đại lục, Mỹ còn đang xem xét sàng lọc cả các thương hiệu lâu đời của châu Âu nếu họ có mối liên kết tài chính với các doanh nghiệp Trung Quốc.

Đứng trước các động thái lập pháp mang tính bảo hộ từ Mỹ, các hãng xe toàn cầu đang buộc phải tìm phương án tự vệ. Giám đốc điều hành Mercedes-Benz, ông Ola Källenius, hạ thấp mức độ nghiêm trọng khi nhận định công ty có thể tái cấu trúc hoặc giải quyết các vấn đề liên quan đến quyền sở hữu nếu cần thiết mà không gây ra rắc rối lớn cho hoạt động kinh doanh – nơi hãng tiêu thụ hơn 300.000 xe du lịch vào năm ngoái.

Tuy nhiên, giới quan sát nhận định, việc cô lập hoàn toàn yếu tố Trung Quốc ra khỏi ngành công nghiệp ô tô toàn cầu là một bài toán thiếu thực tế: