Trung Quốc dùng cách gì để dẹp chiêu trò xuất khẩu "xe cũ chưa lăn bánh"?

Theo số liệu chính thức, Trung Quốc đã xuất khẩu 275.000 xe đã qua sử dụng trong năm 2023, với tổng giá trị đạt khoảng 6,88 tỷ USD. Trong năm 2024, con số này tăng 58,5% lên hơn 436.000 chiếc.

Theo quy định của việc xuất khẩu ô tô đã qua sử dụng tại Trung Quốc, các phương tiện phải tuân thủ tiêu chuẩn chất lượng quốc gia: WM/T 8-2022 đối với xe du lịch và WM/T 9-2022 đối với xe thương mại và rơ-moóc. Mỗi phương tiện phải được kiểm định bởi một tổ chức đánh giá độc lập đã được cấp chứng nhận, và các doanh nghiệp xuất khẩu sẽ phải nộp báo cáo kiểm định này.

Các doanh nghiệp xuất khẩu cũng phải tuân thủ quy định nhập khẩu của các quốc gia nhận xe, bao gồm cả việc xuất trình Chứng nhận phù hợp (Declaration of Conformity) nếu được yêu cầu. Cơ quan quản lý khuyến khích việc sử dụng “Hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử bảo dưỡng ô tô” của Trung Quốc để xác minh lịch sử bảo dưỡng của xe.

Đây sẽ là những biện pháp này nhằm chuẩn hóa hoạt động xuất khẩu và đảm bảo xe đáp ứng kỳ vọng kỹ thuật cả trong nước lẫn quốc tế.

Việc tăng cường giám sát diễn ra trong bối cảnh các cơ quan quản lý và các bên liên quan trong ngành ô tô tại Trung Quốc đang xem xét những thách thức về tính minh bạch trên thị xe  cũ trong nước, đặc biệt là hiện tượng gia tăng của các loại “xe cũ chưa lăn bánh” - những xe được đăng ký để lưu hành nhưng hầu như chưa lăn bánh ra đường.

Việc phân loại này cho phép ô được bán lại dưới dạng xe đã qua sử dụng, thường với mức giá chiết khấu, trong khi tránh được tình trạng bị tính vào tồn kho xe mới. Các nhà phân tích cho rằng hiện tượng này bắt nguồn từ tình trạng dư thừa công suất kéo dài và lượng hàng tồn kho cao. Tính đến tháng 4, lượng xe du lịch tồn kho trên toàn Trung Quốc là 3,5 triệu chiếc, trong khi một số nhà sản xuất chỉ hoạt động dưới 50% công suất thiết kế.

Vấn đề này đã thu hút sự chú ý từ cả cơ quan quản lý lẫn các nhà sản xuất. Vào tháng 5, Bộ Thương mại Trung Quốc đã tổ chức cuộc họp với các nhà sản xuất ô tô và nền tảng xe cũ để thảo luận về việc cải thiện giám sát giao dịch và xây dựng khuôn khổ nhằm ngăn ngừa tình trạng bóp méo dữ liệu.

Một số chuyên gia trong ngành cho rằng việc mở rộng xuất khẩu xe cũ có kiểm soát có thể trở thành giải pháp xử lý hàng tồn kho, mặc dù việc thực thi và tuân thủ vẫn là yếu tố then chốt.