Xung đột Trung Đông làm gián đoạn xuất khẩu ô tô Trung Quốc, gây hiệu ứng dây chuyền tới châu Âu

Đình trệ tại các cửa ngõ chiến lược

"Hoạt động kinh doanh tại Iran của chúng tôi đã hoàn toàn dừng lại," một quản lý xuất khẩu từ một hãng xe nhà nước Trung Quốc chia sẻ với Caixin. Tác động này còn lan rộng ra ngoài biên giới Iran, như một chuyên gia thương mại ô tô giải thích: "Nhiều công ty xe Trung Quốc sử dụng Dubai làm trung tâm trung chuyển để tiếp cận các thị trường Trung Đông khác hoặc khu vực Tây và Bắc Phi. Khi điểm trung chuyển này trở nên không an toàn, toàn bộ hoạt động vận hành đều bị ảnh hưởng."

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã trở thành điểm đến xuất khẩu ô tô lớn thứ ba của Trung Quốc vào năm 2025, chỉ sau Mexico và Nga. Theo dữ liệu từ ông Cui Dongshu, Tổng thư ký Hiệp hội Xe hành khách Trung Quốc, xuất khẩu sang UAE đạt 567.000 xe vào năm ngoái, tăng trưởng hơn 70% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, con số này vượt xa doanh số tiêu thụ nội địa của UAE (dưới 400.000 chiếc), cho thấy vai trò cực kỳ quan trọng của Dubai với tư cách là một kho phân phối.

Vai trò "Kho hàng tiền phương" của Dubai

Nhập khẩu ô tô tháng 1/2026: Trung Quốc dẫn đầu về cả số lượng và giá trị xuất khẩu ô tô vào Việt Nam

Một chuyên gia thương mại nhận định: "Dubai về cơ bản đóng vai trò như một kho hàng tiền phương. Nhiều công ty vận chuyển xe đến đây trước khi phân phối lại đến các điểm đến cuối cùng. Chỉ riêng năm 2025, công ty chúng tôi đã chuyển gần 30.000 xe đến Dubai." Chiến lược này tận dụng lợi thế địa lý, sự thuận tiện về tài chính và các ưu đãi thuế tại đây.

Vận tải đường biển vẫn là phương thức chính và tiết kiệm chi phí nhất cho ô tô Trung Quốc sang Trung Đông. Cảng Jebel Ali tại Dubai, cảng lớn nhất khu vực, là trung tâm vận chuyển xe chuyên dụng (roll-on/roll-off) và là cửa ngõ chính. Tuy nhiên, tình hình trở nên tồi tệ khi cảng này bị tấn công vào rạng sáng ngày 1 tháng 3, khiến hoạt động tạm dừng. Dù đơn vị vận hành cảng DP World thông báo khôi phục hoạt động tại 4 cầu cảng vào chiều cùng ngày, nhưng nhiều hãng tàu vẫn đình chỉ dịch vụ, khiến cảng rơi vào tình trạng ngưng trệ trên thực tế.

Ảnh hưởng lan rộng tới thị trường Châu Âu

Tác động này cũng lan sang cả thị trường Châu Âu – thị trường xuất khẩu khu vực lớn thứ ba của Trung Quốc với hơn 1,3 triệu xe vào năm 2025, đồng thời là điểm đến chính của xe năng lượng mới (NEV). Với việc tuyến đường Biển Đỏ - Kênh đào Suez gặp rủi ro cao, các lô hàng phải chuyển hướng vòng qua Mũi Hảo Vọng, khiến thời gian vận chuyển tăng thêm từ 10 đến 15 ngày.

Dự báo đầy thách thức cho năm 2026

Theo Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc (CAAM), Trung Quốc đã xuất khẩu kỷ lục 7,09 triệu xe vào năm 2025, tăng khoảng 20%. Trước đó, CAAM dự báo mức tăng trưởng khiêm tốn 4,3% lên 7,4 triệu chiếc vào năm 2026. Tuy nhiên, những dự báo này có thể cần phải điều chỉnh lại khi xung đột khu vực đang đe dọa bức tranh xuất khẩu tổng thể.

Các doanh nghiệp Trung Quốc vốn đã đầu tư rất lớn vào hạ tầng logistics tại khu vực này. Theo People.cn, vào tháng 2, chỉ vài ngày trước cuộc tấn công của Israel vào Iran, một lô phụ tùng ô tô Trung Quốc đã cập cảng Jebel Ali và được chuyển đến kho ngoại quan tại Đặc khu Kinh tế Jebel Ali. Kho hàng này do COSCO Shipping và Chery xây dựng, rộng 19.000 m², với mục tiêu giảm thời gian phản hồi cho khách hàng trong khu vực từ hàng tuần xuống còn hàng ngày.

Ngọc Hải
​​​​​​​Tổng hợp