Tác hại gì khi dùng sai dầu cầu/vi-sai và dầu hộp số phụ?

Dành cho các bạn quan tâm:

Đối với các ô tô sử dụng hệ dẫn động bốn bánh như SUV và bán tải, bên cạnh dầu động cơ hay dầu hộp số, người dùng cũng cần quan tâm đến dầu vi-sai (hay dầu cầu) và dầu hộp số phụ để duy trì khả năng vận hành ổn định. Việc thay thế nhầm lẫn giữa một số loại dầu bôi trơn và bảo vệ chi tiết với phẩm cấp không đúng tiêu chuẩn có thể âm thầm phá hủy hệ thống truyền động, dẫn đến những hư hỏng cơ khí nghiêm trọng.

Bộ vi sai và hộp số phụ cần thay loại dầu nào?

Theo đó, dầu cầu (Diferential oil) làm nhiệm vụ bôi trơn và giải nhiệt cho bộ vi-sai, nơi sử dụng cơ cấu bánh răng truyền lực chính dạng hypoid, với việc bề mặt răng liên tục trượt và va chạm vào nhau dưới tải trọng và mô-men xoắn lớn. Do đó, dầu cầu bắt buộc phải có khả năng chịu cực áp (EP - Extreme Pressure) rất cao để đảm bảo khả năng bao bọc cho bề mặt bánh răng.

Dầu hộp số phụ (Transfer case oil) hỗ trợ cho quá trình điều phối lực kéo từ hộp số chính sang trục các-đăng cầu trước và cầu sau, gồm tổ hợp bánh răng xoắn và xích tải. Các chi tiết bên trong bộ phận này cũng cần loại dầu chứa phụ gia đặc thù với EP cao để hỗ trợ khi chịu tải trọng nặng và nhiệt độ cao khi xe leo dốc, chạy đường off-road hoặc tải nặng.

Hyundai Palisade được khuyến nghị thay dầu vi sai và dầu hộp số phụ nào

Để phân định rõ công năng của dầu sử dụng cho bôi trơn và bảo vệ các hệ thống bánh răng, Viện Dầu khí Hoa Kỳ (API) ban hành hai tiêu chuẩn phổ biến nhất hiện nay là GL-4 và GL-5 sử dụng cho các bộ phận hộp số. Các con số này đại diện cho hàm lượng phụ gia hóa học và cần được sử dụng đúng tiêu chuẩn.

Tiêu chuẩn API GL-4 chứa hàm lượng phụ gia chịu cực áp (chủ yếu là hợp chất lưu huỳnh và phốt pho) ở mức vừa phải (khoảng 3% - 4%. Tỷ lệ này được tính toán tối ưu cho hộp số sàn có các bộ đồng tốc bằng đồng hoặc kim loại mềm, giúp bảo vệ bánh răng dưới tải trọng trung bình đến cao và chứa hàm lượng phụ gia thấp để không ăn mòn các chi tiết.

Trong khi đó, tiêu chuẩn API GL-5 được thiết kế chuyên biệt cho dầu cầu và hộp số phụ với hàm lượng phụ gia chịu cực áp cao gần gấp đôi (khoảng 6% - 6,5%). Khi bánh răng hypoid va vào nhau sinh nhiệt lớn, phụ gia lưu huỳnh – phốt pho trong dầu GL-5 sẽ phản ứng tạo ra một lớp màng hóa học siêu bền trên bề mặt thép, ngăn chặn hiện tượng hàn dính hay xước bề mặt răng. Tuy nhiên, chính nồng độ lưu huỳnh đậm đặc này lại mang tính ăn mòn hóa học rất mạnh đối với các kim loại mềm như đồng.

Hệ lụy nào khi đổ nhầm phẩm cấp dầu?

Trong sách hướng dẫn của từng mẫu ô tô riêng biệt, nhà sản xuất có quy định cụ thể về mốc thời gian định kỳ thay thế dầu cầu và hộp số phụ từ 40.000 - 60.000 km (hoặc 2 -  4 năm). Cùng với đó, các chi tiết bánh răng này cũng có khuyến nghị kèm theo về phẩm cấp dầu với chỉ số API phù hợp, sự khác biệt về đặc tính hóa học khiến việc sử dụng lẫn lộn hai loại dầu này gây ra những tổn thất cho hệ thống truyền động.

Nếu đổ dầu cầu API GL-5 vào hộp số sàn vốn yêu cầu chuẩn API GL-4. Ở nhiệt độ vận hành cao, lượng phụ gia lưu huỳnh dư thừa trong dầu GL-5 sẽ bám chặt và phản ứng hóa học trực tiếp với bề mặt vòng đồng tốc hoặc bạc lót bằng đồng. Theo thời gian, các chi tiết kim loại màu bị rỗ, mòn khuyết và biến dạng. Điều này khiến xe gặp hiện tượng vào số bị sượng, kẹt số và cuối cùng là hỏng hoàn toàn cụm đồng tốc bên trong hộp số.

Trong khi đó, với trường hợp đổ dầu API GL-4 vào bộ vi sai (cầu xe) và hộp số phụ vốn yêu cầu chuẩn API GL-5, màng dầu API GL-4 sẽ nhanh chóng bị phá vỡ dưới áp lực trượt lớn của các chi tiết bánh răng. Điều này khiến hai bề mặt thép sẽ nghiến trực tiếp vào nhau và đẩy nhiệt độ cục bộ tăng vọt, gây tiếng hú lớn đặc trưng khi tăng tốc hoặc chạy đường dài.

Và ở bên trong, bề mặt bánh răng sẽ bị mài mòn nhanh chóng và có nguy cơ mẻ hoặc vỡ vụn bánh răng vi sai, gây tốn kém chi phí lớn để sửa chữa hoặc thay mới.

Một sai lầm nhỏ trong khâu chọn phẩm cấp dầu có thể rút ngắn tuổi thọ hệ thống truyền động trên các xe sử dụng hệ dẫn động bốn bánh. Chủ xe cần đối chiếu chính xác cả cấp chất lượng API (GL-4 hay GL-5) theo đúng khuyến nghị trong sách hướng dẫn sử dụng để bảo vệ an toàn cho kết cấu cơ khí dưới gầm xe.

Viết Hoàng
Tổng hợp