Ngành ô tô lao đao vì chính sách thuế nhập khẩu mới của Mỹ, nguy cơ thương chiến toàn cầu?

Dành cho các bạn quan tâm:

Ngày 3/4, chính quyền Tổng thống Mỹ - Donald Trump - sẽ chính thức áp mức thuế nhập khẩu 25% đối với các ô tô và xe bán tải hạng nhẹ cũng như linh kiện nhập khẩu từ nước ngoài vào thị trường này (cao hơn nhiều so với mức hiện tại chỉ 2,5%). Đây được coi như một động thái bảo hộ của Tổng thống Trump đối với ngành sản xuất ô tô trong nước, nhưng cũng được nhiều chuyên gia đánh giá sẽ tạo ra sự xáo trộn lớn trên thị trường ô tô toàn cầu.

Mỹ là một trong những thị trường ô tô lớn nhất thế giới hiện nay với doanh số 15,83 triệu chiếc năm 2024, nhưng hiện đang sở hữu số lượng xe nguyên chiếc nhập khẩu rất lớn với ước tính tới gần 50% lượng xe tiêu thụ. Trong đó, các quốc gia xuất khẩu ô tô lớn nhất vào Mỹ gồm: Canada, Mexico, Nhật Bản, Hàn Quốc và Liên minh châu Âu (EU) dự kiến sẽ phải chịu ảnh hưởng nặng nề từ chính sách áp thuế mới.

Cụ thể, ô tô từ Canada và Mexico có số lượng nhập khẩu vào Mỹ nhiều nhất và có hiệp định thương mại tự do với Mỹ, nhưng hai nước này sẽ vẫn bị áp thuế; khiến gián đoạn chuỗi cung ứng, đặc biệt khi nhiều nhà máy sản xuất linh kiện ô tô phục vụ thị trường Mỹ đặt tại hai quốc gia này. 

Trong khi đó, Nhật Bản và Hàn Quốc cũng sở hữu các hãng xe như Toyota, Nissan, Honda, Hyundai và Kia đang xuất khẩu rất nhiều ô tô vào Mỹ và có thể gặp khó khăn do giá thành sản phẩm bị đẩy lên cao. Trong khi đó, các quốc gia thuộc Liên minh châu Âu (EU), điển hình như Đức với một số thương hiệu BMW, Mercedes-Benz, Volkswagen cũng chịu ảnh hưởng tiêu cực khi thuế cao làm giảm sức cạnh tranh.

Theo các nhà phân tích của Barclays, thị trường ô tô sẽ không có "kẻ chiến thắng tuyệt đối" với thuế nhập khẩu mới từ Mỹ khi các nhà sản xuất sẽ phải chịu thêm chi phí sản xuất, người tiêu dùng ở Mỹ phải chi nhiều tiền hơn để mua hàng. Tuy nhiên, nhiều người dân ủng hộ nỗ lực của Tổng thống Trump, đặc biệt là công nhân sản xuất ô tô và linh kiện tại Mỹ.

Về phía nhà sản xuất, một số công ty sẽ ít bị ảnh hưởng hơn trong giai đoạn đầu áp dụng mức thuế mới, điển hình là Tesla khi quá trình sản xuất và lắp ráp xe điện đang được thực hiện đa số tại Mỹ. Một số hãng xe nội địa khác như Ford cũng được đánh giá không chịu tác động lớn, năm ngoái hãng chỉ nhập khẩu 21% số lượng ô tô vào Mỹ, General Motors (GM) có thể sẽ phải thực hiện nhiều động thái hơn trong thời gian tới khi lượng ô tô nhập khẩu chiếm tới 46%. 

Mức tăng thuế nhập khẩu cũng ảnh hưởng đến linh kiện và phụ tùng ô tô từ nước ngoài, với số lượng rất lớn nhà máy của các đối tác cung cấp được đặt tại Canada và Mexico. Dù được trì hoãn áp dụng thuế chậm hơn 1 tháng so với ô tô nguyên chiếc nhưng mức thuế này được áp dụng lên số lượng lớn các thành phần chủ chốt trên xe gồm "động cơ và phụ tùng động cơ, hộp số và phụ tùng truyền động, cùng với những linh kiện điện." 

Bên cạnh các tác động bên trong nước Mỹ, chính sách áp thuế nhập khẩu ô tô và linh kiện của Tổng thống Trump có thể gây nguy cơ chiến tranh thương mại khi hàng loạt các nước xuất khẩu ô tô lớn đã bắt đầu có những động thái đáp trả. Trong đó, chính phủ Canada đang xem xét đánh thuế lên một số sản phẩm của Mỹ, EU tuyên bố sẽ không ngồi yên trước chính sách bảo hộ của Mỹ và có thể áp thuế trả đũa trong khi Nhật Bản bày tỏ quan ngại về tác động của thuế nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô của nước này.

Nhiều chuyên gia trong ngành dự báo chính sách của Mỹ có thể tạo ra một làn sóng dịch chuyển sản xuất; một trong những động thái dễ dàng xảy ra nhất là việc các hãng ô tô có thể cân nhắc mở thêm hoặc mở rộng nhà máy tại Mỹ để tránh thuế, nhưng điều này đòi hỏi chi phí đầu tư lớn và thời gian chuẩn bị khá dài. Bên cạnh đó, giá ô tô tăng cao sẽ làm giảm sức mua, gây ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi cung ứng và nền kinh tế liên quan. Trong thời gian tới, ngành công nghiệp ô tô toàn cầu sẽ phải thích nghi với chính sách thuế mới của Mỹ hoặc tìm cách đàm phán lại để tránh một cuộc chiến thương mại gây tổn thất.

Tổng hợp